Donderdag 17h, beweging in het centrum. De rode bus van Viajeros Internacional lost haar welgekomen lading. Na een dertien uren durende reis, waait frisse Sofie ons dorpje binnen. Nog even een drietal puntjes zetten na ons werk van deze dag … en dan met twee zakken verse groenten de keuken van mammie Carmita onveilig gaan maken. Vier paprika’s, tien wortels, een halve kilo tomaten, twee ajuinen zijn op deze donderdag het fantastische resultaat van een lange zoektocht door straatjes en steegjes, van tienda naar tienda. Elke zondag komen mensen van verafgelegen gemeenschappen naar Oña om hun groenten, fruit en granen te verkopen. Centrumbewoners en plaatselijke winkeltjes slaan hier hun voorraad in. Vanaf donderdag wordt het moeilijk om onze rijst en kipmaaltijden aan te vullen met groenten en fruit. In Oña geldt het simpele gezegde ‘Op is op’.

Een heerlijk spaghettisausje – vleesloos, want voor gemalen vlees moet je in Cuenca zijn – , enkele glaasjes Oñese tequila en spelletjes playstation later, nemen we elk een steen in de hand om onze weg vrij van straathonden te maken, de enige levende wezens op dit nachtelijke Oñese uur.

“Es hora de levantarse. La hora es siete horas y treinta minutos”. Vrijdagmorgen om 7.30 spoort onze vrouwelijke wekker ons aan om ons heerlijke horizontale positie met een 90tal graden bij te stellen. Zonder die helderblauwe hemel die voor onze ogen verschijnt, had ze zich nog enkele malen moeten herhalen. Sofie en Hannelore vergezellen Jorje op zijn hemelse aardewegen door bergen en cactussen naar de verschillende gemeenschappen. Jongeren worden uitgenodigd voor het kamp, volwassenen verantwoordelijken voor een spoedvergadering maandag over de waterkwaliteit in het kanton. Rob bereidt de groepsdynamica voor het weekend voor. We rijden van hot naar her om matrassen te verzamelen voor het weekend en nodigen alle jongeren uit die we op straat tegenkomen.

’s Namiddags rijden we met een bende Oñese jongeren in een extreem gammele kar naar Mauta, het hoogste punt van Oña. Door de overvloedige regenval de laatste weken, ligt de weg er abominabel bij. Een rijbewijs vormt geen garantie. We moeten uitwijken voor grote rotsblokken en putten in de aardeweg. De afgrond is van tijd tot tijd gevaarlijk dichtbij. Maar geen nood, San Isidoor, patroonheilige van het kerkje bovenaan, is ons verwachtende en liet geen ongevallen toe. Een keer per jaar trekken alle Oñezen naar dit kerkje voor een misviering. Vorig jaar echter verhinderden mist en regen de tocht naar boven. De weergoden zijn ons gunstiger gezind. Op deze stralende dag kunnen we de verschillende gemeenschappen van hieruit identificeren. Op deze hoogte is de grootsheid van het landschap nog overweldigender, de nietigheid van de mens en zijn dorpjes weer net iets duidelijker.

Na de almuerzo, het middagmaal, krijgen we minder goed nieuws te horen. De mama van Alvaro Calle, secretaris van de nieuwe Consejo Juvenil, is vandaag gestorven. Diabetis, zo blijkt. Zij was schepen en sleutelfiguur in de verbroedering. Ruben Castro en Jorje komen ons om 20h thuis ophalen om naar Zhila te rijden, de gemeenschap waar Alvaro woont. Een helse rit door het bos en een donkere wandeling later, worden we door een twintigtal oude gezichten en warme handen aangespoord om de stoelen vlak naast de kist in te nemen. Twee uur lang staren we naar kaarsen terwijl we ons een beeld proberen te vormen van deze vrouw die we nooit hebben gekend. Mensen in de kamer kletsen, lachen en drinken koffie. Vrouwen zitten binnen, mannen discussiëren buiten. Een glaasje canelazo verwarmt ons op de terugweg.

Zaterdagmorgen, 7.30. Opnieuw is het volgens onze madam de wekker tijd om op te staan. En wij geloven het. Douchen, ontbijtje van wentelteefjes a.k.a. klakkoars a.k.a. verloren brood, rugzakken vullen, picknick voorzien en op naar het parkje waar om 8h de jongeren zouden verzamelen. Niets daarvan. Enkel twee meisjes zitten met naaldhakschoentjes en strakke broek op een bankje te keuvelen. Het busje dat de Oñese jongeren naar de kampplaats in Susudel moet brengen, is ingepalmd door twee dames die nu richting Cuenca rijden voor de Internationale Vrouwendag.

Jorje vertrekt met de enige overgebleven en in behoorlijke staat verkerende auto van de gemeente om de jongeren van Baijón en Morasloma op te pikken. Met twee gitaren, een melodica, een voetbal en een kaartspel brengen het parkje tot leven. Jongeren komen een voor een of in kleine groepjes aandruppelen. Om 10h kunnen we vertrekken vanuit Oña.

Op het programma van vandaag staat te lezen ‘9h: start wandeling’. Dat wachten een kunst is, hebben we al meermaals ondervonden. Uitkijkend naar de komst van de jongeren van Susudel, leren we elkaars namen kennen via enkele bal-kring-spelletjes. Om 11.45 begint de trek naar Calvario, de hoge trots van de Parroquia Susudel. Een ferme klim, een kuitenbijter en wederom een adembenemend decor. Ons gebrek aan conditie vertalen we in het Spaans als ‘last van de hoogte’.

Eindelijk aangekomen op het hoogste punt van Susudel, blijkt de wandeling verder te gaan, op zoek naar de perfecte plaats voor de pampa mesa volgens Ecuadoriaanse traditie. Strikt genomen wordt bij een pampa mesa een lange plastic op de grond gelegd waar iedereen aan beide zijden langs gaat zitten. Op de plastic wordt al het eten gelegd. Letterlijk betekent pampa mesa ‘tafel op het gras’. In de praktijk ziet de pampa mesa er helemaal anders uit. Een plastic is niet voorzien en slechts weinigen hebben eten meegebracht. Magen worden gevuld met zoutkoekjes, chips en cola. Wij halen spaghetti, mango’s, broodjes, kaas en confituur boven. Is het ons ecologisch geweten/schuldgevoel dat ervoor zorgt dat wij de papiertjes en blikjes oprapen die iedereen als vanzelfsprekend laat liggen? Aan de tocht naar beneden houden we (lees: vooral hannelore) naast hout voor het kampvuur vanavond ook enkele blauwe plekken, schaafwonden en pijnlijke knieën over.

Ingeniero Castro, organisator van het kamp verdwijnt in een zoektocht naar eten voor de avond. Enkele jongeren spelen volley, anderen leggen een kaartje. Na ook even een balletje mee te slaan, roepen we iedereen samen voor een spelletje vlaggenroof, kat en muis en een estafette. Er zijn mensen die meer zin hebben dan anderen om hun handen vuil te maken om in kruiwagenvorm naar de overkant te geraken. Bovendien hebben naaldhakken nogal eens de neiging te blijven steken in de zachte ondergrond. Enthousiasme wint het van gezaag. Eens de ‘sjwoeng’ erin zit, wordt het een ferm actieve en plezante boel.

Een dertigtal jongeren. Niet iedereen kent iedereen. Een uitdaging om ‘de knoop’ ofte ‘dokter Knobbel’ en ‘het koord’ te spelen. Door samen te denken en te werken, moet een doel worden bereikt. Bij ‘de knoop’ moet de groep simpelweg uit de knoop geraken, een knoop die ze zelf hebben gemaakt door elkaar lukraak een hand te geven. ‘De Koord’ heeft als doel de hele groep over een koord op 1,5 meter hoogte te brengen. Er zijn twee regels. Een: je mag elkaars hand niet loslaten. Twee: Het koord mag niet bewegen. Interessant om te zien hoe moeilijk en zeldzaam het soms is ‘out of the box’ en voor de groep te denken. De tiende en gelukte poging – na meer dan een uur proberen – wordt op handgeklap en vreugdesprongetjes onthaald.

Tijd voor Paul, de echte gringo, om zijn bananen boven te halen nu. Als vrijwilliger bij het Amerikaanse Peace Corpse – dat over de hele wereld 8000 leden telt – woont hij twee jaar in Oña. In het kader van een ruraal gezondheidsprogramma geeft hij – verbonden aan het centrum de Salud van Oña – onder andere voorlichtingen aan jongeren en volwassenen. Momenteel werkt hij aan de revisie van een handboek voor leerkrachten gezondheidszorg. Deze avond wordt het – een heel visuele – seksuele voorlichting, noodzakelijk, zo blijkt, want Ecuador is het land met het grootste percentage AIDS-gevallen in Latijns-Amerika. Wangen kleuren rood wanneer ‘vuile prentjes’ worden getoond. Nog meer gegiechel wanneer enkele bananen worden uitgedeeld om condoomgebruik aan te leren. Paul vertelt ons ’s avonds dat vier jongeren hem om een condoom hebben gevraagd.

Na de korte tussenkomst van de burgemeester, die even het kamp bezoekt om een woordje te doen over de nood aan integratie en samenwerking van de jeugd, krijgen de jongeren tussen de rijst en de rijst en de kip en de rijst, de tijd om een act voor te bereiden voor de Noche Cultural. Een vijftigtal mensen verzamelen zich rond het kampvuur. Veel acts blijken er niet te zijn. Javier, de zoon van de burgemeester, Miguel, Paul en wij worden telkens opnieuw de gitaar in de handen geduwd. Een enkelinge zingt a capella. Geslaagd is de avond wel, zeker wanneer Olga Ochoa, viceburgemeester en eigenares van de kampplaats, de boxen van de muziekinstallatie opendraait. Op heerlijke salsadeuntjes dansen we de nacht in.

7u hadden we – heel optimistisch – tegen de aanwezige leden van de Consejo Juvenil gezegd. ‘Si si, a las siete aqui!’ En mevrouw de wekker is er ook in getrapt. Om 7.30 kraken de deuren van onze suite open. Voor ons ligt de stilte, gemanteld in een heerlijk groen en bergachtig kleed. Niemand te zien, enkel vogels te horen en dauw te ruiken. Heerlijk zijn de vroege gevolgen van ons dom vertrouwen in het uurschema van Ecuatorianen.

Om 9.30 is iedereen bij een potje rijst met tonijn verzameld. Vele jongeren hebben het kamp verlaten, omdat ze les hebben of moeten werken. Enkelen vertrekken naar de begrafenis van de mama van Alvaro. Zes sterke representanten en zeven geïnteresseerden zitten rond de tafel. De andere overgebleven jongeren hangen wat rond of spelen volley. Ingeniero Castro vindt het onnuttig om nog enkele activiteiten te doen terwijl wij vergaderen. Ook Sofie ziet jammergenoeg zich genoodzaakt de rust van Oña weer om te ruilen voor de helse drukte van Quito.

Zonder veel lawaai onderbreekt señor Luis Alvarado, brandweerman van Oña de vergadering om een mooie demonstratie van Eerste Hulp Bij Ongevallen te geven aan de aanwezige groep jongeren. Na een kleine verzorging van Rob’s pinkske leren twee Oñese politiemannen ons hoe via een koord naar een overkant te geraken. Deze keer op 2 meter boven de grond, volgende keer boven een echte vallei, belooft de politie ons. Het decor van de Andes maakt deze paracommando, die iedereen moet overwinnen, nog net iets indrukwekkender.

Na kip en rijst en extreem zoete gekookte duraznos (abrikoosachtig fruit) krijgt de vergadering van de Consejo Juvenil een zeer hoopvol vervolg. Met de vijf overgebleven representanten sluiten we ons op in het huis van Olga Ochoa. Onze tijd met hen is kort dus het is nu of nooit.

Tania en Gonzalo leggen de probleemboom en het werkplan, dat samen met PDDL werd opgesteld, voor aan de aanwezigen. De verschillende vergaderingen met PDDL de voorbije weken, zijn vruchtbaar geweest. Op basis van de probleemboom die de jongeren opstelden, hebben we een jaarwerkplan opgesteld om de nieuwe Consejo Juvenil te versterken en een plaats te geven in de bestaande gemeentelijke bestuursstructuren.

Om dit jaarplan te concretiseren en vorm te geven, stelt de Consejo Juvenil een chronogram van activiteiten op. Telkens wordt de activiteit omschreven, worden verantwoordelijken aangeduid en middelen geïdentificeerd. Een eerste activiteit is de organisatie van een voetbalwedstrijd tijdens de feesten in Oña in mei dit jaar. Doel van deze activiteit is de Consejo meer bekendheid geven en meer jongeren aan te trekken. Belangrijke doelstelling van de eerste bijeenkomsten van de Consejo is de representativiteit van de Consejo te verhogen door alle gemeenschappen te gaan bezoeken. Een sterke nieuwe kracht in de Consejo is ons aller Jorje Pindo, manusje-van-alles, knappe kop en immense werker. Hij is een van de weinigen die altijd ja doet als hij ja zegt. Vanaf heden is hij in de Consejo Juvenil vertegenwoordiger van Corazon Amigos Sin Limites. Zolang doña Germania burgemeester is, behoudt hij zijn job aan de gemeente en dus zijn lange arm, kennis van de gemeentelijke agenda en sleutel van het gemeentehuis. Na uitwisseling van telefoonnummers en e-mailadressen, stelt Veronica, vertegenwoordigster van Morasloma, voor om de site te updaten. Dit gezegd zijnde wordt de vergadering gesloten.

De politie komt ons spelletje Chinese voetbal verstoren met een raadseltje: Hoeveel mensen kunnen in een auto? Antwoord: 25

Wat volgt deze week? Eindverslag schrijven van deze te korte maand, misschien nog een bezoek aan Susudel, voorstelling van de Consejo Juvenil op de gemeenteraad, weliswaar samen met enkele leden, montage van een eerste stukje reportage, voorbereiding van de tocht naar Peru, voetbal in het park, gitaar spelen op straat en afscheid nemen van dit schitterende landschap, de fantastisch lieve mensen en van mammie Carmita die nu al zot wordt bij de gedachte dat we vrijdag vertrekken.