Het is maandag, reeds de achtste dag van een nieuwe maand september. Na een helse rit zijn we zaterdag rond een uur of 20 aangekomen in Ciudad Dario, de laatste nieuwe plaats in het JOPAC-verhaal, voorlopig toch. We verblijven bij Azucena, eigenares van het plaatselijke herbergje en we zouden het niet erg vinden hier de komende vier weken te blijven. Een groot terrein, heerlijk rustig, grote bomen die koele schaduw brengen, potten altijd op het open vuur. De was hangt te drogen, in een felle zon en met de wind mee. Hanen vechten met kippen, een papegaai danst in zijn kooi, muggen steken waar ze kunnen. Rambo, de waakhond blaft naar een kudde koeien die voorbijslentert.

De laatste dagen zijn druk geweest. Druk en productief. In Nueva Guinea volgen we jongeren in hun kleine maar zelfzekere stapjes naar verandering. Woordvoerders van Niquipo en van de Red Municipal, de jeugdraad, lieten hun stem horen in de schepenraad. Niquipo vroeg om steun in hun plan om de sportveldjes in zone 5, 6 en 7 te herstellen en in ‘Libros para Niños’, het voorlezen van boeken aan kinderen, een project dat ze nieuw leven willen inblazen. De jeugdraad stelde voor een functionaris voor de jeugd aan te stellen en steunde daarvoor op de bestaande jongerenwet 392 die iedere gemeente verplicht een secretariaat voor de jeugd op te richten dat als rechtstreeks aanspreekpunt voor de jongeren moet dienen en de belangen van de jonge generatie moet verdedigen. Daarenboven vroegen ze voor de zoveelste keer om de serigrafiemachine te herstellen om op die manier enkele jongeren werkgelegenheid te verschaffen. Tenslotte opperden ze de idee om een gemeentelijke commissie op te richten waar vertegenwoordigers  van de gemeente luisteren naar initiatieven, bezorgdheden en opinies van de jeugd. Door burgemeester en schepenen werd vooral veel gebabbeld maar weinig geconcludeerd. In elk geval stelden ze voor een aparte vergadering te plannen om het jongerenthema aan te pakken. Datum staat weliswaar nog niet vast. ‘Hay que planificar’, ‘er moet gepland worden’, maar wie en hoe en wanneer, daar werd nog niet over gesproken. Afwachten dus en blijven vragen.

 

Woensdag na de gemeenteraad ruime we voor de zoveelste keer ons huis opgeruimd en pakken onze beschimmelde kleren in. Nog een laatste appelsientje uit de boom, nog een glaasje flor de caña in een lege ruimte, nog even de voorbereiding van de volgende dagen op punt stellen, nog een laatste gevecht met een kakkerlak, nog een paar uur ogen dichtdoen tot de vogels ons vertellend at het vijf uur is. Tijd om koud water in ons gezicht te gooien, de overvolle vuilniszakken -‘chureca de los cheles’ – naar beneden te brengen, en met al ons hebben en houden richting markt te gaan waar we de eerste bus naar Santo Tomas op springen. Danelia en Gustavo vergezellen ons als vertegenwoordigers van de Red. Marlon en Nelson zijn de gezichten van Niquipo. Pettiens vertegenwoordigt de brug tussen de twee organisaties. Van de andere kant van het land reizen ondertussen vier jongeren van ‘Ciudad de Dario’ zuidwaarts.

Het doel van de bijeenkomst in Santo Tomas is het versterken van de netwerking tussen de jongerengroepen van de drie stedenbanden. Tussen Niquipo (Nueva Guinea), Jóvenes Comité de Desarrollo Comunal (Santo Tomas) en Jóvenes para Jóvenes (Ciudad Dario) bestond al een eerste basis van samenwerking. Er was al een uitwisseling geweest met als thema capaciteitsopbouw voor monitoren, waar ze vooral spelletjes hebben uitgewisseld en gespeeld. JOPAC stapt mee in hun verhaal en geeft nog een extra duwtje in de rug. De jongeren willen meer gehoord worden, willen meer steun van de gemeente en meer draagvlak. Daarom betrekken we ook de jeugdraad van Nueva Guinea in het hele verhaal. Deze groep jongeren heeft meer kennis van de bestaande dynamieken. In de andere gemeentes is die dynamiek nog onbestaande. Niquipo, CDC en JPJ hebben hun specifieke activiteiten en vormen een aparte groep die niet noodzakelijk representatief wil zijn voor de jeugd in hun gemeente. Maar wel hebben alle jongeren de wil om meer te vechten voor een luidere stem.

En naast het verlangen om ideeën uit te wisselen en vriendschappen op te bouwen, is het die wil om iets te bewegen op hoger niveau die hen samenbrengt in Santo Tomas. De twee dagen zijn vruchtbaar geweest. De jongeren hebben op basis van de enquêtes en van hun eigen ervaringen een  probleemboom opgesteld die als uitgangspunt diende om een agenda van noodzakelijke veranderingen neer te schrijven. Die agenda gaat elke groep op haar manier verspreiden in de respectievelijke steden. Het is de bedoeling om handtekeningen te verzamelen van de kandidaat-burgemeesters, die de agenda of tenminste enkele concretere werkpunten meenemen in hun gemeentelijk actieplan.

 

Daarvoor had de Red Municipal van Nueva Guinea al een vorming georganiseerd eind augustus over hoe participeren, hoe zorgen dat je stem word gehoord. Een delegatie van Dario en Santo Tomas was uitgenodigd op deze bijeenkomst, alsook een dertigtal mensen uit de landelijke gemeenschappen van Nueva Guinea. De vorming wierp vruchten af en wij konden verder bouwen op wat de twee jongeheren van Cedehka, een Nicaraguaanse organisatie, hadden aangeleerd.

De agenda ziet er zo uit:

 

1)     Gebrek aan steun voor jongeren vanuit de regering + niet georganiseerde jeugd

-          Dat er een Jeugddienst bestaat (volgens de wet 392, hoofdstuk 7, artikel 22, 1b) waar een jongere werkt die gespecialiseerd en geïnteresseerd is in de problematieken van de jeugd. Deze jongere moet voorgesteld worden door de jongeren en goedgekeurd door de gemeenteraad. Dit bureau moet dienen als direct kanaal tussen de jongeren en het gemeentebestuur, om activiteiten te programmeren en te organiseren samen met de jongeren, om op die manier de jongerenparticipatie te verhogen in het lokale bestuur. Dit bureau moet het nodige budget hebben om deze activiteiten te kunnen uitvoeren.

-          Dat het lokale bestuur een dag per maand beschikbaar is om te luisteren naar de bezorgdheden, voorstellen en plannen van de jongerenvertegenwoordigers, wat de participatie van jongeren toelaat om over de projecten van de gemeente te praten die moeten worden gerealiseerd. Hierbij moet worden rekening gehouden met de visie van de jongeren om op die manier de Jongerenwet in praktijk te brengen.

-          Dat het lokale bestuur en het Jeugdraad ten minste 2 vormingen en activiteiten voorziet om de niet georganiseerde jongeren te motiveren en op te leiden in thema’s met betrekking tot de jeugd, zoals jongerenwetten, jongerenparticipatie, leiderschap, administratie en organisatie.

2)     Gebrek aan sport en culturele activiteiten

-          Dat het lokale bestuur in coördinatie met het Ministerie van Onderwijs en de jongerengroepen een liga organiseert van de verschillende disciplines in de gemeente, gesponsord door de gemeente.

-          Dat de gemeente in coördinatie met het Ministerie van Onderwijs en de jongerengroepen twee culturele activiteiten organiseert voor de jeugd, zoals bijvoorbeeld culturele uitwisselingen, zowel in het stedelijk gedeelte als in de landelijke gemeenschappen.

-          Dat het lokale bestuur zorgt voor permanent onderhoud, dat het lokale bestuur de voorziene fondsen  op een correcte manier investeert in infrastructuur (verlichting, verf, afgrenzing van de zone) van de weinige recreatieve plaatsen die bestaan, zoals parken, sportveldjes en baseballvelden.

3)     Werkloosheid

-          Dat de Jeugddienst een studie maakt van de problematiek van jeugdwerkloosheid en dat het lokale bestuur dient als brug met de nationale regering om beleidsmaatregelen te treffen om werk te genereren in de gemeente.

-          Dat het Bureau van Aandacht aan de Jeugd dient als tussenschakel tussen de werkloze jongeren en de bedrijven of organisaties die hun diensten nodig hebben. Op die manier kunnen de jongeren hun curriculum voorstellen en op die manier kunnen de bedrijven het nuttige element identificeren.

-          Dat het Bureau van Aandacht aan de jeugd in coördinatie met NGO’s, MINSA en de civiele maatschappij geld voorziet voor en projecten formuleert om werkgelegenheid te creëren voor 50 werkloze jongeren op basis van de resultaten van het onderzoek, waar de nood het grootst is.

4)     Ondeugdelijk onderwijs

-          Dat het Ministerie van Onderwijs erop toeziet  dat de docenten de nodige capaciteit en professionaliteit hebben om hun vak te onderrichten.

-          Dat het Ministerie van Onderwijs informatica en talen implementeert in de publieke middelbare scholen.

-          Dat het lokale bestuur en het Ministerie van Onderwijs in coördinatie met de jongerengroepen een volwaardig en integraal pedagogisch model uitwerkt en promoveert dat interactief, participatief, wetenschappelijk en op onderzoek gebaseerd onderwijs genereert om aan de gemeenschappen lager en secundair onderwijs te garanderen dat niemand uitsluit.

5)     Falta de educación sexual

-          Dat het lokale bestuur en het Ministerie van Onderwijs in coördinatie met het Ministerie van Gezondheid en de civiele maatschappij een opvoeding promoveren die geschikt is om het aantal problemen te verminderen die veroorzaakt zijn door het gebrek aan seksuele opvoeding. Dat seksuele opvoeding als een apart onderwijsonderdeel wordt geïmplementeerd vanaf het vijfde jaar secundair om een gezonde, plezierige seksualiteit te leven en de jongeren voor te bereiden op een verantwoordelijk moederschap en vaderschap. (Volgens wet 392, hoofdstuk II, artikel 5, nummer 4)

 

6)     Alcohol en drugs

-          Dat de politie een permanent en bewust inspectiebureau heeft om de verkoop van alcoholische dranken aan minderjarigen en de verkoop van drugs in café’s, discotheken, kantines en clandestiene plaatsen te regelen, in coördinatie met

o        Het Ministerie van Gezondheid om ziektes vast te stellen

o        De civiele maatschappij en het Ministerie van Onderwijs om te sensibiliseren en om preventiestrategieën uit te werken

o        Het lokale bestuur voor de regelgeving rond licenties voor wat betreft alcoholische dranken.

 

7)     Familiaal geweld

-          Dat het lokaal bestuur fondsen voorziet om twee vormingen of voordrachten en een optocht te organiseren per jaar voor de jongeren over familiaal geweld en dat dit wordt gecoördineerd met de jongerengroepen, met het ministerie van familie, met NGO’s, met de politie en met de media. Hierbij met het lokaal bestuur voorkeur geven aan de landelijke gemeenschappen.

Rond een uur of vier vertrokken we vanuit Santo Tomas om samen met de jongeren van Dario noordwaarts te reizen. Een overstroomde brug dwong ons ertoe twee uur te wachten tot het water iets was gezakt en de stroom wat minder sterk was. Om 23 u pas stapten we uit in de donkere terminal van Managua. De laatste bus naar Dario was al lang vertrokken, dus klopten wij op de poorten van het vieze hotel in het busstation, waar een dronken kerel na een halfuur gehoor gaf aan ons gebonk en geroep.

Zaterdagmorgen raasden we door de Managuaanse chaos van straten zonder namen om Toon Bongaers te bezoeken, een Belgische dokter die de NGO ProSalud oprichtte. Vierentwintig jaar geleden begon hij als Oxfam-coöperant in Terrabona, deelgemeente van Ciudad Dario. Daar leerde hij zijn vrouw kennen en vandaar bouwde hij zijn Nicaraguaanse leven uit. In Dario is hij de engel dokter Toon. Een van zijn medewerkers brengt ons tot aan het busstation. Onderweg vertelt hij dat het centrum van Managua, waar de kathedraal staat, verwoest werd door een orkaan en dat ze het nooit hebben heropgebouwd. Managua is geen stad, zegt hij, het is een grote woonwijk. En inderdaad, de stad concentreert zich niet rond pleinen, parken en kerken maar rond rondepunten. Tegen een taxichauffeur zeg je bijvoorbeeld, vanaf dat rondpunt, drie straten naar beneden,  dan naar links en tegenover de Mac Donalds naar rechts. Managua is een en al reclame en tussen de gigantische propaganda voor de regering, staan kleine huisjes en winkeltjes. ‘Werk en onderwijs voor iedereen’, staat er te lezen. Onder het bord staan twee jongetjes van een jaar of tien lekstokken te verkopen.

In het busstation pikken we nog net het einde van de match Ecuador-Bolivia mee. Twee uur later komen we aan in Dario. We spelen een eerste heerlijke maaltijd van Azucena binnen en gaan daarna een vuelta maken met Bayardo, president van de jongerengroep Jóvenes para Jóvenes, Jongeren voor Jongeren. Zondag leren we de stad kennen door enkele vueltas, we doen de was, schrijven een verslag van de bijeenkomst in Santo Tomas, lezen nog enkele documenten na en ’s avonds pakken we een pint. Ondertussen hebben we de eerste vergadering met de gemeente en met de jongerengroep achter de rug.  

De warmte is droger en draaglijker hier, zo ook de stank in onze kleren. We zetten nog een eindsprint en bewegen waar kan bewogen worden.