Conchacalla, Usphabamba, Pallpankay, Collana, Pillao Mattao, Huacote … lange namen voor kleine verre gemeenschappen met veel jongeren zonder namen.  Jongeren wiens stem niet wordt gehoord, ook niet in hun eigen woonplaats. Jongeren die moeten wachten tot een eventueel voorbijrijdend voertuig hen naar het centrum kan brengen. Jongens die hun vaders volgen op vele velden tussen bergen, meisjes die naar de hoofdstad trekken om als huishoudelijke hulp wat centen te verdienen. Jongens die hun vaders volgen en verdrinken in flessen goedkope rum, meisjes die op vijftienjarige leeftijd met een veel te ronde buik rondlopen.

Kinderen waar jonge moeders niet kunnen voor zorgen, kinderen die zes jaar lang in dezelfde school naar dezelfde onvoldoende opgeleide leerkracht moeten luisteren. Kinderen en jongeren die in school en college worden gepest door de ‘gasten van ‘t stad’. Ze worden niet met hun naam aangesproken, maar als ‘gij daar, van Conchacalla’. Kinderen die niet eens de kans hebben om een internetverslaving op te lopen, kinderen die de hand van hun vader maar al te goed kennen.

Verhalen zat. Verhalen over jongeren die dolgraag zouden studeren maar niets anders kunnen dan patatten te kweken en die op de zondagmarkt verkopen, verhalen over tienerjongens die veel te bedeesd zijn voor hun leeftijd, die meer naar hun voeten kijken dan naar de wereld rondom hen, bang om weer eens een opmerking of een hand tegen hun hoofd te krijgen, verhalen over een elfjarig meisje dat een kind draagt van haar eigen vader. Verhalen over een gemeenschap waar de president gemachtigd is zijn ‘onderdanen’ te slaan. Kinderen durven nogal eens voorbeelden te volgen. Verhalen dus van overleven, en niet meer dan dat, zoals  Edgar uit Conchacalla benadrukte.

Het verschil met de jongeren in het centrum is hemelsbreed. Kledij, kennis over de wereld, vrije tijd, zelfbeeld, relatie met ouders, broers en zussen, … . Maar het zijn jongeren met namen en met dromen. Edgar uit Conchacalla wil politieman worden. ’s Avonds, wanneer een donker doek over de velden valt, studeert hij hard om een plaatsje in de politieschool te veroveren. Geld om zich in te schrijven aan de academie is er niet. Liesbet uit Collana wil aan de universiteit gaan studeren. Haar ouders steunden haar tot ze haar middelbaar afwerkte. Nu valt die steun weg en zit er voor haar niets anders op dan haar ouders te helpen op het veld.  Raul uit Pallpancay wil toerisme studeren en de wereld zien. Edith wil rechten studeren. Haar ouders zijn ‘commercianten’; elke zondag helpt ze hen bij de verkoop op de markt in San Jeronimo. Felipe uit Usphabamba werkt zich nu te pletter met als enige vooruitzicht zijn kinderen te kunnen laten studeren. Zelf heeft hij de kans daartoe nooit gehad. En naast Edgar, Liesbet, Raul, Edith en Felipe zijn er nog honderden jonge gezichten met honderden frisse dromen. Hun hardnekkige knokpartijen om die droom te bereiken is bewonderenswaardig.

Gemeenschappen zijn ver, maar niet langer geïsoleerd van de wijde wereld. Jongeren migreren naar de stad om te studeren, om te werken. Enkelingen komen terug, velen blijven kleven aan het verleidende stadsleven. Verdwijnen de gemeenschappen langzaam uit het landschap? Zullen alle huizen vervallen en leeg komen te staan? Planten oude vrouwen de laatste patatten op deze gronden? Hoeden oude mannen de laatste kudde schapen van deze bergen? Wie heeft het recht deze jongeren ongelijk te geven en hen te verplichten zich vast te klampen aan het gemeenschapsleven? En hoe ironisch is ons verlangen dan om terug te keren naar het rustige ‘leven op den buiten’?

Het gras zal altijd groener zijn …

Ondertussen hebben de kinderen en adolescenten van de gemeenschappen hun stem laten horen in de Red Municipal, de Gemeentelijke Kinderraad. Een Latijns-Amerikaanse interpretatie  van democratie duidt Franklin, een jongeman uit de rurale gemeenschap Pallpankay aan als nieuwe voorzitter van de raad. Alle aanwezigen mogen iemand voorstellen als toekomstige voorzitter. Tientallen handen schieten de lucht in: ‘hier hier hier’, alleen de eerste vijf die worden aangeduid door de facilitator mogen hun voorkeur aanduiden. Die eerste vijf namen worden naar voren geroepen … zij die nog iemand anders willen voordragen hebben pech. Iedereen mag stemmen voor een van de 5 vooraan. Daarna volgt hetzelfde proces voor de vicevoorzitter en dan worden secretaris en dergelijke aangeduid. Op het einde wordt het hele zootje nog wat aangevuld met wat mensen uit verschillende colleges en verschillende comunidades, zodat elke groep wel één gezicht zou afvaardigen. ‘We hebben al een meisje, nog een jongen nu …’.

Het is zaterdag 12 april, 16.23 nu. Om 20.45 verlaten we dit zalige stadje om de bus naar La Paz te nemen,waar Fre Guevara,een studiemakker op ons wacht. Een tachtigtal jonge gezichten verrasten ons door  hun aanwezigheid op de dag van integratie van de San Jeronimaanse jeugd deze morgen. In groepjes van tien analyseerden en verbeterden ze de probleemboom, zoals opgesteld door de jeugdraad Codijusaje. Elk groepje werd begeleid door een van de jongeren van deze jeugdraad in het zoeken naar een ‘werklijn’, naar mogelijke projecten om bepaalde problemen aan te pakken. Een geslaagde ontmoetingsdag.

Daarna een liedje hier, een liedje daar, een handdruk hier, een handdruk daar, nog een afscheidsetentje met de leden van de Codijusaje en nu begint de wedloop tegen de tijd. We hebben nog welgeteld vier uur om ons huisje op te ruimen en onze rugzakken te pakken. 3…2….1…. GO!

Tot in Bolivië!