Ons nieuwe ‘kantoortje’: eén blik naar links en we kijken uit over de prachtige Plaza de Armas van San Jeronimo. Aan deze kant van de bol heet wat wij ‘grote markt’ noemen bijna overal Plaza de Armas. Een parkje met palmbomen in het midden met daarachter trappen die naar een uitzonderlijk mooi kerkje leiden. Plaats dat kerkje tegen het decor van een groen berglandschap en het resultaat is een paradijselijke plaats om te werken en te wonen. We vragen ons af of de San Jeronimanen nog elke dag verwonderd hun hoofd in hun nek leggen en even stilstaan bij dergelijke schoonheid. De toeristen hebben ongelijk om in het centrum van Cusco te blijven en niet even af te zakken naar de randgemeenten.

Maar wij zijn de laatsten die toeristen hierheen zullen lokken. Het is hier goed zo, het is hier rustig en onaangeroerd. Voor 4 soles krijgen we soep, drank en een hoofdmaaltijd met verse groenten en fruit. En daarenboven zijn we in de patattenstreek beland! Onze dagelijkse portie rijst wordt vervangen door drie grote aardappelen in de schil. Elke dag is marktdag in San Jeronimo. Je kan er alles kopen: groenten en fruit, vlees, maïs, schoonheidsproducten, waspoeder, schrijfgerief, rugzakken, … en alles aan een lekkere prijs. Voor ons althans. Mensen lopen af en aan, komen van de afgelegen gemeenschappen om hun producten hier te verkopen en slaan levensmiddelen voor de week in. Er wordt vlees gehakt, fruit geperst, er worden groenten gewogen. Er wordt onderhandeld over prijzen, er worden desayuno’s (ontbijt) almuerzo’s (middagmaal) en cena’s (avondmaal) opgediend.

Aan de fleur- en kleurrijke markt hangt echter ook een geurtje. ‘Van horen zeggen’ weten we dat enkele machtige standhouders de markt corrumperen. Vriendjespolitiek blijkt codewoord te zijn om een goeie plaats te veroveren. Bovendien betaalt iedereen evenveel, onafhankelijk van de grootte van de standplaats. Iemand die op een vierkante meter enkele wortelsapjes verkoopt, betaalt het zelfde bedrag als iemand die bij wijze van spreken duizend kilo aardappelen over de toonbank gooit. Daarenboven blijkt de markt een verborgen plaats voor kinderarbeid te zijn. Jongens en meisjes van 8 of 9 jaar helpen bij het laden en lossen van de goederen.

Ook op het kerkhof in San Jeronimo verdient een groepje kinderen geld door graven te poetsen of bloemen water te geven. Ze zijn niet georganiseerd, hebben geen bepaalde werkgever maar nemen zelf initiatief om op die manier van de bezoekers enkele soles te krijgen. Enkelen gaan die centen onmiddellijk opdoen in ‘internetcafé’s”. In elke straat vind je wel een huis waar enkele computers staan en eventueel een playstation. Internet blijkt een van de voornaamste bezigheden van de San Jeronimaanse jeugd te zijn.

Naast de markt is ook de Plaza de Armas een plaats van ferme bedrijvigheid in dit Andesstadje. Rond het plein zijn enkele restaurantjes, kleine winkeltjes en het gemeentehuis. Naast het gemeentehuis wordt momenteel druk getimmerd aan een schouwburg waar tegen april dit jaar plaats zal zijn voor 380 toeschouwers. Als we de burgemeester mogen geloven, wordt dit een van de plaatsen waar jongeren kunnen samenkomen en hun creativiteit kunnen botvieren.

Op elk uur van de dag beweegt er wel iets op en rond de Plaza de Armas. Mensen ontmoeten elkaar hier, rusten uit op een bankje of komen hier vlug een telefoontje doen bij de ‘mobiele telefoon’. De hele dag door lopen hier een drietal mensen met fluojasjes rond die roepen ‘llamada llamada’ wat zoveel wil zeggen als ‘telefoontje telefoontje’. Ze hebben elk een gsm van de twee verschillende providers hier aanwezig: Claro en Movistar. Voor 50 solcent kan je van hun diensten gebruik maken. Kinderen verzamelen hier op hun weg naar school. Op goede vrijdag vormde dit plein het decor voor de kruisweg, gebracht door een groep jongeren van de parochie. Bij gelegenheid kleuren kraampjes het plein. Ze verkopen popcorn, gelatine in zakjes, ijsjes, snoep en fruit.

De Plaza is ook de ontmoetingsplaats van de jongeren van San Jeronimo. Elke avond komen een twintigtal sportievelingen samen om te volleyballen. Geen georganiseerde sportclub maar een spontane bijeenkomst. Af en toe hoor je hier ook de klanken van quena’s (panfluiten) en pauken van een groepje jongeren die de Andinomuziek willen levend houden. Hun teksten zijn geschreven in het Spaans en het Quechua en handelen over de waarden van de Andinocultuur van hun grootmoeders -en vaders. De naam van de groep is Yawuar Ayna, wat zoveel betekent als ‘bloed van de jongere’.

Aan organisatie en enthousiasme van de jongeren hier ontbreekt het niet. Er is de ‘Red Municipal de Niños, Niñas y Adolescentes de San Jeronimo’, een bende van een vijftigtal kinderen en adolescenten van negen tot achttien jaar die elke week samenkomen om te ‘praten’. Participatie is het kernwoord, als je hun doelstellingen er op naleest. Waarover wordt gepraat en hoe de doelstellingen moeten bereikt worden, is ons voorlopig onduidelijk. Uiteindelijk blijkt dat deze groep drie weken telt. Vandaag hebben we een eerste bijeenkomst met deze jeugdige bende. Daarnaast is er de CODIJUSAJE, Coordinadora Distrital de Juventudes de San Jeronimo, die naar eigen zeggen de meerderheid van de jongerenorganisaties van San Jeronimo vertegenwoordigt. Ambitieus zijn ze in elk geval. Voor het komende jaar hebben ze een twintigtal activiteiten gepland. Representativiteit blijkt weer een knelpunt te zijn. Zondag gaan we op zoek naar manieren om meer jongeren te bereiken.

San Jeronimo werd gisteren overspoeld door gringo’s. We zijn niet langer de enige bleekscheten. 30 muzikale Edegemnaren werden deze middag in een spiksplinternieuwe bus in het centrum van ons stadje gedropt. Naast toiletgerief en kleren werden trompetten, trommels en violen uitgeladen. De met slaapzakken volgepropte piano’s zijn de douane voorlopig nog niet gepasseerd. Dit dertigkoppig orkest, verbonden aan een katholiek college in Edegem, steunt verschillende projecten in Peru, onder andere een schooltje in de ‘achterbuurten’ van Lima. Een van de leden van de groep wist ons te vertellen dat de kinderen in deze school deel uitmaken van een steenbakkersgemeenschap. De kinderen kunnen elke dag pas naar school wanneer ze samen met hun gezin de dagelijks vereiste hoeveelheid stenen hebben geproduceerd. Van Lima vloog de groep naar Cusco om te belanden in hun zusterstadje San Jeronimo waar ze zich vanavond van hun beste kant zullen laten zien. Naast een klassiek repertoire hebben ze ook een resem populaire muziek waarmee ze ojala (hopelijk) enkele Peruviaanse konten in beweging kunnen krijgen. De Andinogroep Jawuar Ayna en een ander plaatselijk jeugdig bandje ‘Qausay’, ‘dat je mag leven’, staan ook op het programma.

de leden van het orkest de huisdieren van het orkest

Het scheelde geen haar of we sliepen deze nacht niet in ons nieuwe huisje, vlak bij de Plaza de Armas, maar in Sunco, een van de gemeenschappen van San Jeronimo op een half uurtje rijden van het centrum. In Sunco, toonbeeld van een ecologische gemeenschap, bezochten we de bibliotheek, naast de sportveldjes en de straat de enige ontmoetingsplaats voor kinderen en jongeren. Hier wordt huiswerk gemaakt, worden films gekeken, wordt vergaderd, wordt gezongen en worden spelletjes gespeeld. Elena, de twaalfjarige voorzitster van de groep kinderen van de gemeenschap, wist ons te vertellen dat in Sunco werkelijk naar de kinderen wordt geluisterd. Het vierkoppig bestuur mag deelnemen in de bijeenkomsten van de volwassenen en mag daar ideeën en meningen laten horen. Van participatie gesproken.

De kinderen vertelden bovendien trots over de zeer milieubewuste initiatieven van de gemeenschap. Ze verzamelen vuilnis, ze sorteren, doen aan herbebossing – met inheemse planten, voeren acties om plasticzakken te vervangen door herbruikbare zakken. Als we deze kinderen vragen naar hun boodschap voor de wereld, dan zeggen ze in koor dat iedereen moet zorgen voor de omgeving, dat niemand vuilnis mag laten liggen, dat ze milieubewust moeten leven. Van een bewuste jeugd gesproken. Al Gore brengt de grote boodschap in woorden, deze kinderen in daden. Wie komt op het grote scherm?

de ecologische gemeenschap Sunco

Bij het laatste partijtje tienbal wordt het voor ons moeilijk de bal te zien. Zij verzekeren ons dat zij het gewoon zijn volleybal of voetbal te spelen in de schemering en zelfs in de duisternis. Hier is het echt donker, hier zie je duizend sterren en hier is het muisstil. Op de stem van Reina na, die naar een of andere overkant roept of er nog een auto is die richting centrum gaat. Met zeven soles overtuigen we een jongeheer die net is thuisgekomen om nog even zijn kar te keren en ons thuis te brengen.

We verhuizen ons boeltje van het hostelletje naar ons nieuwe huisje. Kippen, twee eenden en enkele cavia’s vergezellen ons de komende weken. Enkele regendruppels koelen de nacht af, een kaars brandt, Rob brouwt een nieuwe dipsaus voor chips, spelletjes worden voorbereid voor de vergadering met de jeugdraad morgen, uit de radio weerklinkt een salsaatje. In dit decor van bergen, steegjes, huizen waaruit muziek komt, sterrenhemels en straathonden doen we maar al te graag overuren.

onze living de was