San Jeronimo, maandag 7 april. Nog vijf keer slapen vooraleer Jopac hoofdstuk 2 wordt afgesloten met een ‘Integratiedag van de jeugd in San Jeronimo’. Bedoeling is dat jongeren van het stedelijke centrum en van de landelijke gemeenschappen elkaar en elkaars leefwereld leren kennen en waarderen en dat ze leren samenwerken. Op dit moment bestaat er letterlijk en figuurlijk een grote afstand tussen de urbane en de rurale jongeren. Jongeren van het centrum geven toe dat ze de jongeren van de landelijke comunidades discrimineren. Hoofddoel van deze ontmoetingsdag is de representativiteit van de jeugdraad Codijusaje vergroten.

De vormingen, vergaderingen en interviews van de voorbije twee weken, ons ‘rondgecross’ in dit heerlijke stadje en dagelijkse praatjes met jongeren, winkelbediendes, politie, kerkgangers, marktkramers en kinderen, laten ons toe een bescheiden situatieschets van de jeugd neer te schrijven.

Op elk uur van de dag lopen jonge Jeronimaanse benen over de Plaza de Armas, op de markt, op de met kasseien belegde steegjes en straatjes, op de grasvlaktes en aarden wegen die naar de gemeenschappen leiden en in de ‘pista’, de drukke weg die Cusco verbindt met Arequipa.

Bijna alle jongeren gaan minstens tot hun zestiende levensjaar naar school, hoewel dit niet voor iedereen even evident is. De jongeren van de gemeenschappen moeten na de lagere school afzakken naar het centrum van San Jeronimo, soms op meer dan een uur wandelen. In sommige gemeenschappen ontbreekt zelfs een lagere school. Die kinderen wandelen elke dag naar de dichtstbijzijnde school. De kwaliteit van het onderwijs in de gemeenschappen is bovendien heel wat lager dan in het centrum. Niet alleen is de infrastructuur beduidend armzaliger dan in het centrum; het ontbreekt er ook veelal aan leerkrachten.

Jongeren van de Red Municipal, tekenend en schrijvend aan de problemen en noden van de jeugd in San Jeronimo.

Als we César en Jaime van de Codijusaje mogen geloven, studeert de meerderheid van de jongeren in het centrum van San Jeronimo verder na het middelbaar, aan de universiteit of in andere instellingen. Touristische gids is een van de meest voorkomende antwoorden op de vraag ‘Wat wil je later worden?’ Als voorbereiding op de universiteit bezoeken diegenen die centen hebben de academie voor een of twee jaar.

Voor velen is het echter niet zo evident om (verder) te studeren. Heel wat kinderen en jongeren moeten werken om wijzer te worden. Kinderen van negen jaar werken op de markt om hun transport naar school te kunnen betalen. Adolescenten kloppen vele lange uren om het inschrijvingsgeld aan de universiteit te kunnen betalen. Renson bijvoorbeeld is zeventien jaar en werkt zes dagen in de week twaalf uur per dag in een internetcafé. Hij verdient 200 soles per maand. Dat is ruw gerekend tweeduizend oude Belgische franken. Motivatie om te werken is het vooruitzicht om in Cusco te kunnen studeren voor administratief bediende in een hotel.

‘llamada llamada’: een van de kinderen die op de Plaza werkt. Vor 50 cent kan je bij deze jongeman een telefoontje doen.

De situatie in de rurale gemeenschappen rond San Jeronimo is nog net iets anders. Het zijn zeldzame gevallen die naar de grote stad trekken om hun droom waar te maken. Voor Felipe en Walter uit Uspabamba, een gemeenschap op vijftien kilometer van de Plaza, zit er niets anders op dan de weg van hun ouders te volgen. Er is geen geld om verder te studeren, geen geld voor transport, geen geld voor boeken en bovendien kan het familie het zich niet veroorloven een arbeidskracht te verliezen. Walter bijvoorbeeld kweekt cavia’s om te verkopen. (En lekker zijn ze. Hij bereidt ons zomaar een heerlijke maaltijd met ‘mote’ (gekookte maïs), cuy (cavia), ajuin, verse patat en munt). De droom van deze jongeheren is dat hun kinderen kunnen studeren, dat hun kinderen een andere weg dan hun ouders kunnen volgen, dat hun kinderen ‘professionelen’ kunnen worden.

De vrouwen van de gemeenschap Usphabamba Een cuy (cavia) kwekerij

Een diploma is in Peru verre van een rechtstreeks ticketje op de arbeidsmarkt. De jeugdwerkloosheid is gigantisch. Het zijn enkelingen die de job kunnen uitvoeren waarvoor ze hebben gestudeerd. Ondanks de soms bedroevende kwaliteit van het onderwijs, ondanks gebrek aan onderwijzend personeel, staan in Peru 40.000 leerkrachten op straat. Simpele reden voor dit gebrek aan werkgelegenheid: ‘geen geld’. Meer dan de helft van de taxichauffeurs zijn hogergeschoolden.

De gevolgen van de jeugdwerkloosheid zijn niet gering. In San Jeronimo zijn de geliefkoosde bezigheden van de werkloze jeugd internet, sport en drank. Wat dat laatste betreft: hoe groter de verhouding ‘sterke drank-goedkoop’, hoe beter. Rum xxx is een van de favorieten. Als we de politie vragen wat de problemen zijn met de jeugd krijgen we als antwoord: ‘Vroeger zaten hier op de Plaza groepjes jongeren te drinken en lawaai te maken. Sinds wij patrouilleren zijn ze verdwenen’. Waar naartoe, dat weten ze niet, maar weg zijn ze in elk geval. Wanneer wij rond een uur of tien op zoek gaan naar een cola voor ons glaasje rum, vinden we groepjes drinkende en dronken jongelingen op één straat van de Plaza. Zo ver zijn ze niet dus. Een straat verder horen we bekvechten, glas breekt op de straatstenen. We worden uitgenodigd voor een laatste biertje.

‘Mishandeling van minderjarigen’: ‘Waarom ben je niet gaan werken?’ ‘Het is mijn plicht om te studeren’.

Naast alcohol identificeren de kinderen en adolescenten van de Red Municipal – zowel uit het centrum als uit de rurale gemeenschappen – als grootste problemen van de jeugd in San Jeronimo: bendevorming, gebrek aan recreatiemogelijkheden, gebrek aan ouderlijke affectie, kindermishandeling, familiaal geweld, gebrek aan communicatie en vormingen, gebrek aan geld waardoor ze moeten werken om te studeren, laag niveau van onderwijs en gebrek aan degelijke voeding.

De jongeren van de jeugdraad Codijusaje zien een inadequaat beleid op nationaal niveau als worteloorzaak voor alle problemen.

Als jongeren over het centrum spreken, dan gaat het niet over de Plaza de Armas in San Jeronimo, maar over Cusco, niet alleen de navel van de wereld volgens de Inka’s, ook de navel van de geest van de jongeren in San Jeronimo.

Onze gesprekken met de schepen van economische ontwikkeling en met de schepen van onderwijs, cultuur en sport zijn veelzeggend. ‘We zouden moeten’, ‘men moet’, ‘we zouden kunnen’, zijn de meest voorkomende inleidende zinnen. Veel woorden, veel zogenaamde plannen maar als we vragen wat werkelijk gepland is voor het komende jaar voor de jeugd is het antwoord: ‘We zouden kunnen leiderscursussen plannen, maar aangezien er geen sociaal departement is in deze gemeente, is dat allemaal moeilijk te organiseren. Maar we moeten de jongeren steunen’. Als we vragen of de jeugd participeert in beslissingneming betreffende de jeugd, krijgen we te horen: ‘Ja zeker, Codijusaje organiseert ook iets voor de patronale feesten in september’. Opvallend is de nadruk die er wordt gelegd op infrastructuur: ‘Er zijn 30 aula’s in die school’, ‘Er zijn drie stadia’, ‘Er zijn sportveldjes’. Maar coördinatie van activiteiten is er niet en volgens de jongeren is er bovendien maar weinig steun voor hun initiatieven.

Jongeren van de Red Municipal, tekenend en schrijvend aan de problemen en noden van de jeugd in San Jeronimo.

Maar niet alleen de gemeente treft schuld. Terwijl de kinderen en adolescenten van de Red Municipal telkens weer talrijk en enthousiast aanwezig zijn, ontgoochelt de Codijusaje meerdere keren. Van de veertien jongeren die de groep telt, komen er telkens maximum 8 opdagen. Een voor een zijn het fantastische mensen met mooie idealen, interessante visies en een te bewonderen engagement. En op het eerste gezicht ziet het er allemaal schitterend uit. Een vergadering met de complete groep verloopt ongelooflijk efficiënt. Als iets moet worden voorbereid wordt op papier werkelijk aan alles gedacht. Dat alles omzetten in een vruchtbare praktijk, blijkt echter minder vanzelfsprekend. Tips om samen te werken met de Codijusaje:

• Regel zelf een lokaal, ook al benadrukken ze dat de deur wordt geopend op het afgesproken tijdstip.
• Zorg dat je zelf een overheadprojector bij hebt, ook al beweert de voorzitster dat alles geregeld is.
• Zet je wekker een uur later dan het uur van afspraak. Nóg een half uur later komen ze opdagen.
• Wees nooit bang dat er stoelen tekort zijn.
• Ga zelf naar de gemeenschappen om mensen uit te nodigen. De mensen die jongeren zouden uitnodigen zijn zelf niet aanwezig.

Het blijft afwachten wat zaterdag 12 april brengt. Als alle voorbereidingen gebeuren zoals ze op papier staan, belooft het een parelactiviteit te worden …